Birleşik Krallık’ta Bir Diş Hekimi Ne Kadar Kazanır?

Bülent Manav
4 Şub
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 6 gün önce

İngiltere’de diş hekimi geliri; çalışma modeli, vergi eşikleri ve üretim temelli sistem üzerinden detaylı bir analizle ele alınıyor.

İngiltere’de diş hekimi gelirini merak edenler çoğu zaman tek bir rakam bekler. Oysa Birleşik Krallık’ta diş hekimliğinin kazancı, “maaş” kelimesinin çağrıştırdığından daha geniş bir resme sahiptir. Çalışma modeli (NHS, karma ya da tamamen özel), klinikteki sözleşme yapısı, haftalık çalışma gün sayısı, iş akışı ve hekimin zaman içinde artan klinik hızı gibi değişkenler, gelir aralığını doğal olarak genişletir.

Türkiye’den gelen bir diş hekimi genellikle Health and Care Worker Visa kapsamında, “higher skilled” (yüksek nitelikli meslek) kategorisinde çalışır. Diş hekimliği bu kapsamda tanımlı bir meslektir.

Bu vize çerçevesinde sponsorluk sürecine ilişkin yasal yükümlülükler ve resmi işlemler sponsor klinik tarafından yürütülür. Hekimin sponsor işte aldığı maaş, Birleşik Krallık çalışma ve vergi mevzuatına uygun şekilde bordrolanır ve yasal kesintiler yapılır.

Diş hekimliği “higher skilled” kategorisinde yer aldığı için, sponsor sözleşmesi engel teşkil etmiyorsa hekim haftada 20 saate kadar başka bir klinikte ek çalışma yapabilir. Bu ikinci çalışma çoğunlukla associate dentist (self-employed) modeliyle gerçekleşir ve gelir, üretilen ciro üzerinden belirlenen yüzde pay şeklinde elde edilir. Dolayısıyla sistem, sabit maaştan ziyade üretim temelli bir yapıya sahiptir.

Piyasa verileri, diş hekimliğinin Birleşik Krallık’ta yüksek gelir grubunda yer aldığını; ülke ortalamasının belirgin biçimde üzerinde konumlandığını göstermektedir. Ortalama yıllık brüt kazanç yaklaşık £86.000 seviyesinde raporlanmaktadır. Bu rakam Birleşik Krallık ortalamasının %143 üzerindedir.

Üst Bant (Tax Thresholds) Gerçeği ve Çalışma Süreleri

Açıklanan veriler, diş hekimlerinin yıllık gelirini çoğunlukla £85.000–£90.000 bandında göstermektedir. Ancak bu rakamlar vergiye beyan edilen kişisel geliri ifade eder; klinik içindeki toplam üretim hacmini değil. Bu nedenle reel hayattaki gelir dinamikleri ile istatistiklerde görülen ortalama her zaman birebir örtüşmeyebilir.

Associate ve self-employed modelinde, üretilen ciro ile beyan edilen net kazanç arasında doğal bir fark vardır. Ayrıca £100.000 seviyesi önemli bir vergi eşiği olduğu için, bazı gelirlerin bu sınırın hemen altında yoğunlaştığı görülebilir.

Ayrıca, gözden kaçırılmaması gereken bir diğer önemli nokta, bir diş hekiminin bu geliri haftanın kaç günü ve kaç saat çalışarak elde ettiğidir.

Birleşik Krallık verileri, hekimlerin yaklaşık %10’unun haftada 20 saatin altında çalıştığını; %28.5’inin 20–30 saat, %48’inin ise 30–40 saat aralığında çalıştığını göstermektedir. Haftada 40 saatin üzerinde çalışanların oranı toplamda yaklaşık %10’dur. Bu tablo, bahsedilen gelir seviyelerinin çoğunlukla 30–40 saatlik dengeli bir çalışma düzeni içinde üretildiğini ortaya koymaktadır.

Bu sürelerin Türkiye ile kıyaslandığında görece düşük görünmesinin nedeni hasta talebinin azlığı değildir. Çoğu hekim, gelir ile kişisel yaşam dengesi arasında bilinçli bir tercih yapmaktadır. Daha uzun süre ve daha yoğun tempoda çalışarak geliri artırmak isteyen hekimler için sistem açıktır.

Gelirin miktarı kadar; bu kazancın haftada kaç saatlik bir emekle, hangi tempoyla üretildiği ve elde edilen gelirin yaşam kalitesine nasıl ve ne hızda yansıdığı da önemlidir. Bu konuyu daha ayrıntılı biçimde “Gelirin Miktarı Kadar, Hayata Yansıma Hızı da Önemlidir” başlıklı makalemizde ele aldık.

Lokasyonun Etkisi: Merkezde mi, Merkez Dışında mı?

Gelir söz konusu olduğunda lokasyon tek yönlü bir etki yaratmaz. Özellikle Londra ve çevresinde, yüksek yaşam maliyetini dengelemek amacıyla uygulanan bölgesel ek ödemeler nedeniyle nominal (kâğıt üzerindeki) brüt gelir daha yüksek görünebilir.

Bununla birlikte, merkezden uzak bazı bölgelerde diş hekimi bulma güçlüğü yaşandığı için arz–talep dengesine bağlı olarak sunulan gelirlerin daha yüksek olduğu da görülmektedir. Bu durum özellikle kırsal veya yarı kırsal bölgelerde daha belirgin hâle gelebilir.

Ancak brüt rakamlar tek başına yeterli değildir. Merkezde yaşam maliyetleri yükselirken; merkez dışı bölgelerde daha düşük konut ve günlük giderler sayesinde elde kalan net gelir ve yaşam kalitesi daha güçlü bir dengeye oturabilir. Bu nedenle doğru soru “nerede daha çok kazanırım?” değil; “Aynı emekle hayatıma nerede daha fazla karşılık alırım?” sorusudur.

Vergi Dilimleri: Brüt Kazançtan Net Gelire

Birleşik Krallık’ta gelir vergisi sistemi; kişisel muafiyet (personal allowance) ve bunu takip eden temel, yüksek ve ek oranlı vergi dilimleri üzerinden işler. Buna ek olarak National Insurance (Ulusal Sigorta) kesintileri uygulanır.

Aşağıdaki örnekler, standart PAYE sistemi altında yalnızca gelir vergisi ve çalışan National Insurance kesintileri dikkate alınarak yaklaşık hesaplanmıştır. (Emeklilik katkıları, öğrenci kredisi ve özel sigorta gibi kalemler hesaba katılmamıştır.)

£88.500 brüt → yaklaşık £61.900 net / yıl
£98.500 brüt → yaklaşık £67.700 net / yıl
£110.000 brüt → yaklaşık £72.000–£73.000 net / yıl

£100.000 üzerindeki gelirlerde kişisel muafiyetin kademeli olarak azalması nedeniyle net hesaplama daha hassas hâle gelir ve planlama önem kazanır.

Bunlar resmi ve beyana dayalı verilerdir. Özellikle associate ve self-employed çalışma modelinde, klinik içi toplam üretim ile vergiye beyan edilen kişisel gelir arasında fark olabileceği yönünde sektörde yaygın bir kanaat bulunmaktadır. Bu nedenle istatistiklerde görülen net gelir ile reel üretim kapasitesinin birebir örtüşmeyebileceği; bazı hekimlerde fiilî net gelirin daha yüksek olabileceğine dair bir algı da mevcuttur.

Kredibilite ve Mortgage: Brüt Gelirin Gücü

Vergi ve National Insurance kesintilerinin artışı ilk bakışta yüksek görünebilir; ancak sistem içinde düzenli, yasal ve belgelenebilir bir gelirin sunduğu kredi kapasitesi, finansal erişim ve yatırım imkânları düşünüldüğünde, bu yapı uzun vadede önemli bir avantaj üretir.

Birleşik Krallık’ta mortgage değerlendirmelerinde bankalar, genel olarak yıllık brüt geliri esas alır ve belirli bir gelir katsayısı üzerinden borçlanma kapasitesini hesaplar. Nihai karar; kredi geçmişi, mevcut finansal yükümlülükler ve hane giderleriyle birlikte verilse de, yüksek ve düzenli brüt gelir kredibiliteyi doğrudan güçlendirir.

Bu çerçevede diş hekimliği geliri, yalnızca aylık harcamaları karşılayan bir maaş değil; konut edinimi, sermaye oluşturma, uzun vadeli finansal planlama ve kalıcı yerleşiklik açısından güçlü bir finansal zemin anlamına gelir.

“Ne Kadar Kazanırım?” Sorusunu Doğru Sormak

Birleşik Krallık’ta diş hekimliği, mevcut istatistiklerin de gösterdiği üzere yüksek gelir bandında yer alan ve ülke ortalamasının belirgin biçimde üzerinde konumlanan bir meslektir. Ancak tabloyu sağlıklı değerlendirebilmek için tek bir yıllık rakama odaklanmak eksik kalır. Tüm değişkenleriyle birlikte ele alındığında, diş hekimlerinin finansal pozisyonu çoğu zaman görünenin ötesinde güçlüdür.

Mesela, son üç yılda associate dentist gelirlerinde istikrarlı bir artış gözlemlenmektedir. Bu artışlar vergi beyanlarına dayanan resmi raporlara yansımaktadır. Üretim temelli (yani hasta gelirinden pay almak şeklinde) çalışan bir sistemde, reel hayattaki toplam üretim hacminin bu beyanların üzerinde olabileceğine dair sektörde yaygın bir kanaat mevcuttur. Bu durum, diş diş hekimi açısından tablonun, istatistiklerin gösterdiğinden daha parlak olduğuna işaret eder.

Gelir; çalışma modeli (özel, NHS veya karma), associate oranı, klinik lokasyonu, haftalık çalışma süresi, üretim hacmi ve vergi planlaması gibi unsurlarla birlikte okunmalıdır. Brüt–net farkı, vergi eşikleri ve üretim temelli gelir yapısı hesaba katılmadan yapılan karşılaştırmalar eksik kalır.

Bu nedenle “ne kadar kazanırım?” sorusu tek başına yeterli değildir. “Nasıl, nerede, hangi tempoyla ve hangi süreler çalışarak kazanırım?” ve “Bu kazanç beni ne kadar sürede hangi seviyeye taşır?” sorularıyla birlikte sorulduğunda anlamlı bir çerçeveye oturur.

Gelirin Hayata Dönüşme Süresi: Konut Örneği Üzerinden Bir Karşılaştırma

Bu noktada önemli olan yalnızca rakam değil, gelirin ne kadar sürede somut bir sonuca dönüştüğüdür.

Kazancın “hayata dönüşme süresi” bir örnekle daha net anlaşılır.

Türkiye’de aynı saat ve aynı tempoyla çalışan bir diş hekiminin, özellikle büyük şehirlerde kendi konutunu satın alabilmesi çoğu zaman uzun yıllar gerektirir. Artan konut fiyatları, yüksek faizler ve finansman zorluğu, ciddi bir birikim sürecini mecburi kılar.

Birleşik Krallık’ta ise tablo farklıdır. Haftada 40 saatin altında çalışarak yıllık yaklaşık £90.000 brüt gelir elde eden bir hekim; eğer %10 peşinatı hazırsa geldiği yıl içinde dahi £450.000–£500.000 bandında bir konutu mortgage ile satın alabilir. Peşinat hazır değilse dahi, disiplinli bir birikimle bir yıl içinde bu seviyeye ulaşmak mümkündür.

Dolayısıyla fark yalnızca kazanılan miktarda değil; gelirin ne kadar sürede mülkiyete ve kalıcı bir varlığa dönüşebildiğinde ortaya çıkar.

Bu konudaki makalemizi aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz:

Gelirin Miktarı Kadar, Hayata Yansıma Hızı da Önemlidir

Kaynaklar